Chiến Thuật Catenaccio Trong Bóng Đá

Cụm từ “bóng đá đẹp” đã xuất hiện từ khá lâu rồi, ngày nay mọi người thường quan niệm rằng bóng đá đẹp là lối đá tấn công đẹp mắt nhưng ít ai biết rằng bóng đá phòng ngự cũng đã từng rất đẹp.

Khi nói đến phòng ngự, người người hâm mộ bóng đá hiện đại sẽ nghĩ về phong cách Mourinho với sự kỷ luật và tinh ranh, Diego Simeone với phong cách phòng ngự chủ động có thiên hướng tiêu cực,… tuy nhiên đỉnh cao nhất phải là Catenaccio, phong cách chơi bóng của người Italia đã từng một thời vang dội.

Cách đây 30 – 40 năm, đế chế Serie A thực sự hùng mạnh, sẵn sàng đè bẹp mọi đối thủ dưới chân mình, hôm nay hãy cùng chúng tôi đi tìm hiểu tất cả về chiến thuật Catenaccio trong bóng đá.

Chiến thuật Catenaccio trong bóng đá có nguồn gốc như thế nào?

TÓM TẮT NHANH | Kỷ nguyên CATENACCIO thống trị bóng đá ITALIA

Xét về mặt ngôn ngữ thì từ “catenaccio” trong tiếng Ý có nghĩa là cái then hay cái chốt cửa, tùy vào cách giải thích nhưng hàm ý không thay đổi.

Trải qua thời gian, Catenaccio là một di sản, một triết lý phòng ngự đỉnh cao nhất trong lịch sử bóng đá thế giới. Với những người hâm mộ bóng đá Italia thì Catenaccio đi kèm với cụm từ “Grande Inter” – cái tên mà người hâm mộ đặt cho nửa xanh đen thành Milan trong giai đoạn họ thống trị châu Âu trong suốt thời gian dài với lối chơi mang tính hoài niệm này.

Người ta thường nhớ về Catenaccio như một thứ đặc sản của bóng đá Ý với thành tích vang dội của Herrera với Inter Milan, tuy nhiên thực tế cái nôi của môn nghệ thuật phòng ngự này không phải Italia.

Vào cuối năm 1930, Karl Rappan dẫn dắt một câu lạc bộ ở Thụy Sĩ và ông đã nghĩ ra một sáng kiến khi đối đầu với những đội bóng mạnh và đó chính là tiền thân của Catenaccio sau này.

Lúc bấy giờ sơ đồ 325 đang rất phổ biến nhưng nó dễ dàng bị bẻ gãy, chính Rappan đã sửa đổi lối chơi khi kéo 2 tiền vệ làm nhiệm vụ phòng ngự. Khi đó 1 người sẽ dạt ra cánh và người còn lại sẽ lùi về làm nhiệm vụ hỗ trợ phòng ngự. Các cầu thủ sẽ di chuyển như sơ đồ dưới đây.

Khi đó 2 trong 3 FullBack ban đầu sẽ trở thành 2 trung vệ, tùy thuộc lối chơi mà một người sẽ có nhiệm vụ dâng lên để áp sắt cắt bóng khi cần thiết, người còn lại đóng vai trò bọc lót, vị trí bọc lót này có tên là “Verrou”. Theo tiếng Thụy Sĩ thì có nghĩa là cái chốt cửa, đó là lý do mà chúng ta có được Catenaccio của người Ý.

Sau đó Rappan trở thành huấn luyện viên của đội tuyển Thụy Sĩ và phong cách chơi này được xuất hiện trong những trận cầu lớn và cách chơi này là khởi nguồn của Catenaccio.

Đến những năm đầu thập niên 60, khi Herrera ngồi vào chiếc ghế huấn luyện viên trưởng của Inter Milan thì chiến thuật Catenaccio mới thật sự đạt tới đỉnh cao và đã gây thương nhớ cho biết bao cổ động viên trên toàn thế giới.

Đọc thêm: Chiến Thuật 4-3-3 Trong Bóng Đá

Giai đoạn phát triển cực thịnh của Catenaccio

Herrera khởi đầu tại Inter mà không quan tâm đến Catenaccio vì khi đó chiến thuật này chỉ dành cho những đội bóng nhỏ còn Inter lại là ứng cử viên cho chức vô địch. Tuy nhiên qua 2 mùa giải trắng tay, chiến lược gia người Argentina buộc phải sử dụng Catenaccio và ông đã áp dụng một Catenaccio đỉnh cao trong lịch sử bóng đá thế giới.

Khi nhận ra lối đá tấn công – điều đã giúp ông có được nhiều chức vô địch tại Tây Ban Nha không thể thành công trên đất Ý, Herrera đã thực dụng hơn, ông đã kéo Armando Picchi về thi đấu ở vị trí hậu vệ quét. Sơ đồ bố trí đội hình của Inter thời bấy giờ sẽ có 4 lớp.

  • Đầu tiên là Libero được thi đấu một cách tự do ở hàng phòng ngự.
  • Tiếp theo là 4 hậu vệ được bố trí tùy tình huống trên sân.
  • Phía trên là 3 tiền vệ làm nhiệm vụ triển khai bóng và kiểm soát thế trận.
  • Trên cùng là bộ đôi tiền đạo đảm nhiệm vai trò ghi bàn.

Catenaccio của Inter được vận hành như sau:

Khi kiểm soát thế trận, sơ đồ chiến thuật sẽ là 3232.


Hai vị trí quan trọng nhất trong đội hình Inter lúc bấy giờ là Picchi ở vị trí hậu vệ quét và Suarez làm chủ tuyến giữa.

Ở thế trận kiểm soát bóng, Suarez đóng vai trò nhạc trưởng, có thể sẽ đưa ra những đường chuyền dài cho bộ đôi tiền đạo ở trên hoặc đẩy bóng ra cánh để 1 trong hai tiền vệ cánh tận dụng tốc độ của mình chiếm lấy khoảng trống.

Khi mất bóng, Herrera chỉ đạo các học trò lùi nhanh đội hình và nhường hoàn toàn thế trận cho đối phương. 2 tiền vệ cánh sẽ lui về làm nhiệm vụ của hậu vệ biên. Suarez và 1 tiền đạo lùi về giữa sân kết hợp với 2 tiền vệ tạo thành hàng tề vệ 4 người và chỉ còn duy nhất 1 tiền đạo cắm bên trên để chờ tình huống phản công.

Với cách luân chuyển đội hình như trên thì khi bị mất bóng, Catenaccio sẽ được vận hành dưới dạng 541. Các cầu thủ lui nhanh về phần sân nhà mà thực hiện 1 kèm 1 nhằm tạo áp lực lên đội bạn để hạn chế sức tấn công.

Đến thời điểm này, khi mà Catenaccio được xem như đạt đến đỉnh cao, vai trò của 1 Libero mới thật sự nổi bật, đây là vị trí duy nhất được thả tự do, không phải làm nhiệm vụ 1 kèm 1 mà cầu thủ chơi Libero có thể kết hợp với bất cứ đồng đội nào trên sân tạo ra thế 2 đánh 1 để giành lại bóng một cách dễ dàng.

Cần phải hiểu rằng hệ thống Catenaccio tạo ra Libero chứ không có nghĩa là một đội hình có Libero là chơi theo Catenaccio. Điển hình cho điều này chính là hoàng đế Franz Beckenbauer – Libero vĩ đại nhất lịch sử, tuy nhiên đội bóng của ông lại không chơi Catenaccio.

Bây giờ thì phải phân biệt được đâu là vị trí Libero của Catenaccio. Theo người Ý thì Libero là vị trí chỉ gói gọn ở hàng phòng ngự trong chiến thuật Catenaccio mà thôi. Đến thời Franz Beckenbauer, ông đã định nghĩa lại vị trí Libero khi có thể chơi mọi vị trí trên sân và có thể tham gia tấn công bất cứ lúc nào.

Điểm mạnh của hệ thống phòng ngự Catenaccio và những thành tựu mà nghệ thuật phòng ngự mang lại.

Dễ thấy, đây là chiến thuật có 2 lớp phòng ngự, khi đối mặt với Catenaccio, nhiều đối bóng sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận khung thành.

Bản chất của Catenaccio được sinh ra dành cho những đội bóng yếu hơn, là một phương án hữu hiệu khi chơi phòng ngự phản công với những đội bóng lớn. Với hàng phòng ngự 2 lớp thực hiện 1 kèm 1 từ phần sân đối phương, đội bạn muốn tổ chức tấn công quả là đều khó.

Để có thể xuyên phá cấu trúc Catenaccio, các đội bóng buộc phải gia tăng quân số ở mặt trận tấn công và khi đội chơi Catenaccio cướp được bóng thì việc thiếu quân số phòng thủ của đối phương sẽ trở thành thời cơ thuận lợi để tung ra đòn hồi mã thương chất lượng.

Với Catenaccio, Serie A thống trị châu Âu trong thời gian dài, nghệ thuật phòng ngự đỉnh cao nổi tiếng với sự đẹp đẽ mà nó mang lại chứ không gai góc, xấu xí như bóng đá phòng ngự tiêu cực.

Ngoài ra sự phát triển của Catenaccio đã sản sinh ra vô số hậu vệ xuất sắc cho bóng đá Italia như Franco Baresi, Paolo Maldini, Alessandro Costacurta,…

Sự thoái trào của kỷ nguyên Catenaccio

CATENACCIO | Lịch sử hình thành, ĐỈNH CAO và SỰ SỤP ĐỔ

Sau giai đoạn thống trị châu Âu, mùa giải Cúp C1 1966 – 1967 chứng kiến sự thất bại của Inter Milan với Catenaccio trong trận chung kết. Trở về Serie A, đội bóng thành Milano thất bại trước Juventus qua đó mất luôn chức vô địch vào tay “Lão Bà”.

2 thất bại đó là như báo trước cho sự thoái trào của nghệ thuật phòng ngự Catenaccio. Một năm sau đó, Inter của Herrera chỉ xếp thứ 5 tại Serie A, đến lúc này thì nhiều người đã bắt đầu nghĩ đến một viễn cảnh không mấy đẹp đẽ dành cho thứ bóng đá huyền thoại của người Ý.

Và khi bóng đá tổng lực ra đời, người ta đã chắc chắn rằng Catenaccio đã hoàn toàn sụp đổ, thứ bóng đá đẹp mẽ, phóng khoáng của người Hà Lan chính là hồi kết cho nghệ thuật phòng ngự luôn là niềm tự hào của xứ mì ống.

Vạn vật đều chịu quy luật thịnh suy, dù là nghệ thuật đỉnh cao nhưng Catenaccio cũng không thể thoát khỏi. Đến thời điểm bóng đá hiện đại, các đội bóng không còn sử dụng Catenaccio nữa, niềm tự hào cũng người Ý dường như đã biến mất, nó chỉ còn là hoài niệm với những người từng được cảm nhận một thứ nghệ thuật trứ danh.

Trên đây là tất cả về chiến thuật Catenaccio trong bóng đá, hy vọng những thông tin này sẽ giúp những bạn trẻ có thể tìm hiểu về nghệ thuật phòng ngự đặc sắc của nước Ý một thời. Còn đối với những người trót dành tình cảm đặc biệt cho Catenaccio, đây sẽ là một chút hoài niệm về thứ di sản mang nét đẹp lãng mạn của tình yêu luôn trường tồn mãi dẫu vòng quay bóng đá có thay đổi như thế nào đi nữa.

Leave a Comment

           
Bài trước

Chiến Thuật 4-3-3 Trong Bóng Đá

Sopcast Là Gì? Tại Sao Bạn Nên Dùng Sopcast Để Xem Bóng Đá?

           
Bài tiếp theo